Friday, September 29, 2017

बिजय दशमी– २०१८ को तयारी

कवि कपिलदेव खनाल
कपिलदेव खनाल
यस्तै हुने हो भने
अर्को सालको दसैं बिजया दशमी–२०१८ हुनेछ  ।
अहिले त जिनतिन हामी बिजया दशमी २०७४ भनिरहेछौं
तर यस्तै हुने हो भने
अर्को साल हामी बिजया दशमी–२०१८ मनाउने छौं ।

हरेक महिना लुगा किन्नेलाई
दसैंको के मज्जा  ?
घाम नपस्ने कोठामा गुजारा गर्ने
जमरा जस्ता पहेला शहरियाहरुलाई 
के सुहाउँथ्यो पहेलै जमरा शिरमा !

दक्षिणा कतारबाट आउँछ,
टिकाको चामल इण्डियाबाट आउछ,
अबिर चाइनाबाट आउछ ।
अनि हामी बनाउछौं टिका
दक्षिणको नयाँ नयाँ नोट
अनि मनाउछौं र भन्छौं बडादशैं २०७४

कतारको दक्षिणा
इण्डियाको चालमको टिका
चिनको अबिर र तासका पत्ता !


यस्तै हुने हो भने
अर्को सालको दसैं बिजया दशमी–२०१८ हुनेछ  ।
अहिले त जिनतिन हामी बिजया दशमी २०७४ भनिरहेछौं
तर यस्तै हुने हो भने
अर्को साल हामी बिजया दशमी–२०१८ मनाउने छौं ।

मासु केरुङ्गबाटै आउनु पर्ने
पिङ्गको लठ्ठा चाइनाबाटै आउनु पर्ने
चङ्ग इण्डियाबाटै ल्याउनु पर्ने
टिका थाप्ने मान्छे कतार मलेसियाबाट आउने पर्ने
यस्तै हुने हो भने
अर्को सालको दसैं बिजया दशमी–२०१८ हुनेछ  ।
अहिले त जिनतिन हामी बिजया दशमी २०७४ भनिरहेछौं
तर यस्तै हुने हो भने
अर्को साल हामी बिजया दशमी–२०१८ मनाउने छौं ।

Wednesday, September 27, 2017

कविता दसैं

कपिलदेव खनाल

हजुरबा जमरा राख्नुहुन्थ्यो,
बाले खसी ल्याउनु हुन्थ्यो,
आमाले मकेरो खोज्नुहुन्थ्यो, लिपपोत गर्नुहुन्थ्यो
र पो,
उज्यालो, सेतो
मगमग कमेरो वास्ना आउने दसैं हुन्थ्यो ।

यो पाली, यो छोरो दसैं उराठ भन्दै बजारतिर गाएर हिड्छ,
बुहारीलाई भ्याइनभ्याई छ शहरतिरै ।

भखैरै स्थानीय तह चुनाव सकियो,
चुनावसंगै गाउँका सबै खसी बोका सकियो,
बा फोन गरेर भन्नुहुन्छ ः
बोइलरले कसरी दसैं मनाउनु
घर आउँदा
बट्टारबाट ८\१० किलो मासु पोको पारेर आईजो

म सोचिरहेछु ः
गाउँ जाने वित्तिकै मनाउने गरी
मलाई कस्ले ठिक्क पार्देला यो सालको दसैं !
(२०७४ असोज ६ गते बसिवियाँलो नुवाकोटद्धारा आयोजित दसैं विशेष कार्यक्रममा वाचन गरिएको रचना)

Sunday, September 24, 2017

सात जनाको ज्यान गएपछि लाइसेन्स बनाउदै चालक

फाइल तस्बिर
कपिलदेव खनाल
विदुर । भदौ २४ गते सात जनाको ज्यान लिने गरी भएको बस दुर्घटनामा सम्लग्न बसका चालक अझै पनि फरार रहेका छन् । शिवपुरी गाउँपालिकाको गुरुङ्गगाउँमा भएको बस दुर्घटनामा परेको बसका चालक अहिलेसम्म प्रहरीको सम्पर्कमा आएका छैनन् ।

दुर्घटना भएको दुई हप्ता वित्दा पनि चालक प्रहरीको सम्पर्कमा नआएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय नुवाकोटले जनाएको छ । बसधनी प्रहरीको सम्पर्कमा रहेपनि चालक अहिलेसम्म नआएको प्रहरी नायव उपरिक्षक मधुकरजंग विष्ठले जानकारी दिनुभयो ।

      तर, चालकसंग सवारी चलाउने अनुमती पत्र नभएकोले प्रहरी सम्पर्कमा नआएको बुझिएको छ । सामान्य सवारी साधन मात्रै चलाउने लाइसेन्स भएको व्यक्तिले ठुलो बस चलाएको र सोही कारण दुर्घटना भएको अनुमान गरिएको छ । ति चालक दुर्घटना भन्दा पहिलाको मितिमा लाइसेन्स बनाउनका लागि यातायात व्यवस्था विभागमा डुलिरहेको समाचारश्रोतले जानकारी दिएको छ ।

      चालकको को थिए भन्ने विवरण पनि प्रष्टसंग बिबरण बाहिर आएको छैन । तामाङ थरका एक जना चालकको नाम प्रहरीलाई दुर्घटना भएको दिन टिपाइएको थियो । काठमाडौंका विभिन्न चार अस्पतालमा ३५ जना घाइतेको उपचार हुँदा पनि उक्त बसको चालकको कतै पनि उपचार भएको पाइएको छैन ।

      समाचार श्रोतले दिएको जानकारी अनुसार ति चालक यातायात ब्यवस्था विभागमा भेटिने गरेका छन् । उनी आफ्नो पुरानो लाइसेन्समा ठुलो बस पनि चलाउने अनुमती रहेको विवरण थप गराउन लागि परेका हुन् । यो विषयमा जिल्ला प्रहरी कार्यालय नुवाकोट अनभिज्ञ देखिएको छ । सात जनाको ज्यान गएकोले चालक डराएर सम्पर्कमा नआएको भन्ने बुझेको र जसरी पनि उसलाई खोजेर ल्याउने प्रहरी नायव उपरिक्षक मधुकरजङ्ग विष्टले बताउनुभएको छ ।

      यस विषयमा प्रमुख जिल्ला अधिकारी जगदीशराज बरालले पनि आफुलाई कुनै जानकारी नरहेको बताउनुभएको छ । उहाँले चालक उपचारमा रहेको भन्ने विवरण आफुलाई रहेको र दुर्घटना भएको १५ दिनसम्म पनि किन प्रहरी नियन्त्रणमा आएन भन्ने विषयमा छानविन गर्ने बताउनुभएको छ ।  

स्थानीय चुनावमा गाउँको खसी बोका सकिएपछि दसैं प्रभावित नुवाकोटमा मनाङको च्याङ्ग्राा, मुल्य ३३ हजार

शर्मिला उप्रेती
विदुर । यो वर्ष रसुवागढी नाकाबाट दसैंको लागि ५५ ओटा भेडाच्याङ्ग्रा मात्र आयात भएको छ । तिब्बतमा भेडाच्याङ्ग्राको मूल्य बढेको र उत्पादन भएको च्याङग्रा त्यहीँ खपत हुने भएको कारण आयातमा ठुले गिरावट भएको हो ।
तर, यसपालि नाका प्रवेश गरेको ५५ वटा च्याङ्ग्राा धुञ्चेसम्म पनि नआइपुगेको बताइएको छ । दसैंका लागि हरेक वर्ष रसुवागढी नाकाबाट भेडाच्याङ्ग्रा आयात हुने गरेकोमा यो वर्ष मुस्ताङबाट जिल्ला ल्याएको पाइएको छ । स्थानीय ब्यापारिहरुले केही संख्यामा मुस्ताङ्गबाट ल्याएको भेडा च्याङ्ग्रा नुवाकोट आइपुगेको भएपनि असाध्यै महंगो रहेको बताइएको छ ।
वर्षेनी तिब्बतबाट आउने भेडा च्याङ्ग्राले धान्दै आएको मासुको माग अव स्थानीय स्तरमा खसी बोकाले धान्नुपर्ने भएको छ । तर, दसैंमा आवश्यक पर्ने मात्रामा नुवाकोटमा खसी बोका नभएको बुझिएको छ । भर्खरै सम्पन्न स्थानीय तह निर्वाचनका कारण गाउँघरमा प्रायः खसी बोका बैशाख÷जेठ महिनामै सकिएकोले अहिले नुवाकोटमा खसी बोकाको अभाव देखिएको छ । चुनाव पछि हुर्केका खसी बोकाको संख्या कम रहेको र कलिलो भएकोले नुवाकोटमा मासुको लागि काठमाडौं वा तराईबाट खसी बोका मगाउनु पर्ने अवस्थाको सृजना भएको छ ।
दशैँलाई लक्षित गरी चीनको तिब्बतबाट रसुवागढी हुँदै आयात गरिने भेडाच्याङ्ग्राको संख्यामा तीन वर्षदेखि निरन्तर ओरालो लागेको छ । चीनको तिब्बतस्थित ल्हासामा भेडाच्याङ्ग्राको भाउ निरन्तर बढ्दै जान थालेपछि आयात निरन्तर ओरालो लागेको व्यावसायीहरुले बताएका छन् ।
गत वर्ष करिब १३ हजार पर्ने भेडाच्याङ्ग्राको मुल्य यो वर्ष २३ हजार पुगेको ब्यापारीहरुले बताएका छन् । यो पालीको दसैंका लागि भेडा च्याङ्ग्रा लिन केरुङ्ग पुगेको नेपाली ब्यपाीहरु अधिकांश मुल्यका कारण त्यसै फर्किका छन् । पोहोरको भन्दा कम तौल देखिएको र एउटै भेडा च्याङ्गमा १० हजार मुल्य वृद्धि भएपछि रित्तै आएको ब्यपारीहरुले बताएका छन् । तिब्बतमा भेडा च्याङ्ग्राको भाउ बढ्नुका साथै भन्सार शुल्कमा पनि वृद्धि भएको छ ।
२०७० सालको दसैंमा उक्त नाकाबाट दुई सय दुई भेडाच्याङ्ग्रा नेपाल भित्रिएको थियो । २०७१ मा एक सय ८०, २०७३ मा दुई सय ५० ओटा भेडाच्याङ्ग्रा रसुवा भित्रिएको रसुवागढी भन्सार कार्यालयको तथ्याङ्क रहेको छ । २०७० साल भन्दा अघि रसुवागढी नाकाबाट पाँच हजारदेखि १० हजारसम्म भेडाच्याङ्ग्रा दसैंको लागि आयात हुने गरेको थियो । रसुवागढी नाकाबाट नेपाल प्रवेश गरेको भेडा च्याङ्ग्रा फुलपातीसम्ममा काठमाडौंसम्म पुग्ने गरेको थियो ।

दसैंमा उम्मेदवार टुङ्ग्याउने चटारो, ठुल दल आन्तरिक गृहकार्यमा

राजु रिमाल
विदुर । आगामी मंसिर १० गते हुने संघीय संसद तथा प्रदेश सभा निर्वाचनका लागि नुवाकोटमा मुख्य तीन दल नेपाली काँग्रेस, नेकपा एमाले र माओवादी केन्द्र उम्मेदवार छान्ने आन्तरिक वैठकमा केन्द्रित भएका छन् ।
काँग्रेसले उम्मेदवारको नाम सिफारिसका लागि आइतवारबाट औपचारिक छलफल थालेको छ । पुरानो संरचना अनुसारको क्षेत्र नं. १ र ३ को संयुक्त बैठक बसेको खवर प्राप्त भएको छ । उम्मेदवारहरुको नाम सिफारिस नगरेपनि मोटामोटी रुपमा बैठकमा छलफल भएको बताइएको छ । दसैं अगाडी नै अर्को बैठक बस्ने सम्भावना रहेको र उक्त बैंकबाट उम्मेदवारको नाम सिफारिस हुने सम्भावना रहेको काँग्रेस क्षेत्र नं. ३ का सचिव विष्णु चालिसेले जानकारी दिनुभएको छ ।
नेकपा एमाले र माओवादी केन्द्र पनि उम्मेदवार छनोटको लागि छलफलमा जुटिरहेको छ । एमालेलाई प्रदेश र संघ दुवैको उम्मेदवारको टुङ्गो लगाउनु पर्ने भएको छ भने माओवादी केन्द्रले अब प्रदेश उम्मेदवारको विषयमा मात्रै छलफल केन्द्रित गर्ने छ । 
नेकपा (माओवादी केन्द्र) नुवाकोटले १ नम्बर निर्वाचन क्षेत्रमा केन्द्रिय सचिवालय सदस्य हितवहादुर तामाङ र २ नम्बर निर्वाचन क्षेत्रमा जिल्ला संयोजक हिरानाथ खतिवडालाई उम्मेदवार बनाउने सर्वसम्मत निर्णय गरिसकेको छ ।
नुवाकोटमा यस अगाडी ३ वटा निर्वाचन क्षेत्र रहेको थियो भने संघीय संरचना बनेपछि  २ वटा मात्रै निर्वाचन क्षेत्र रहेको छ । माओवादी केन्द्रले जिल्ला इञ्चार्ज बिमला सुबेदीलाइ संघीय संसदका लागि समानुपातिक तर्फका उम्मेदवार बनाउने निर्णय गरको छ ।
संघीय संसदको निर्वाचन क्षेत्र नम्वर १ मा काँग्रेस, एमाले र माओवादीमा बीचमा उम्मेदवार भित्री रुपमा टुंगो लागिसकेको छ । काँग्रेसवाट पूर्व अर्थमन्त्री रहेका डा. रामशरण महत यसपटक पनि २ नम्वर निर्वाचन क्षेत्रका अधिकांश क्षेत्र समेटिएर वनेको उक्त निर्वाचन क्षेत्रबाट उठ्ने भएका छन् । त्यहा यसपटक पनि महतलाई माओवादी केन्द्रका हितवहादुर तामाङले टक्कर दिने भएका छन् । तामाङ महतसग यस अगाडी पनि दुई पटक चुनावी प्रतिस्पर्धा गरिसकेका नेता हुन् । झिनो मतान्तरले मात्र पराजित हुदै आएका तामाङ यसपटक भने महतलाई पराजित गरेर दुई पटकको हारको बदला लिने तयारीमा देखिएका छन् । पछिल्लो पाली भएको निर्वाचन क्षेत्र पुन संरचनाका कारण डा. महत कमजोर र हितबहादुर तामाङ बलियो देखिएको अनुमान छ ।
एमालेले भने क्षेत्र नं. १ मा राजेन्द्रप्रकाश लोहनीलाई उम्मेदवार बनाउने भएको छ । लोहनी यस अगाडी को नुवाकोट क्षेत्र नम्वर १ बाट पुर्व अर्थमन्त्री डा. प्रकाशचन्द्र लोहनीलाई पराजित गदै सांसद समेत बनिसेकका छन् । तर उहाँको सम्पूर्ण निर्वाचन क्षेत्र पनि त्यसमा नपर्ने र जनताका बीचमा लामो समयका वीचमा नभिजेका कारण उनलाई अप्ठायारो पर्ने देखिएको छ । नुवाकोटमा एमाले विगतको संसदिय निर्वाचनहरुमा कमजोर देखिएका कारण पनि लोहनीलाई निर्वाचन फलाम चपाउनु सहर हुने नुवाकोटमा चर्चा छ ।
१ नम्वर निर्वाचन क्षेत्रमा डा. प्रकशरण महतले पनि टिकट दावी गरिरहेका छन् । दाई महतलाई यसपटक समानुपातिकमा राखेर भएपनि आफुलाई टिकट दिए हुने भन्दै उनी टिकटका लागि लविङमा देखिन्छन् । तर पनि डा रामशरणका अगाडी उनको लविङको जोर नचल्ने काँग्रेस भित्रका जानकारहरु बताउँछन् ।
उता क्षेत्र नम्वर २ मा भने काँग्रेसभित्र विवाद देखिएको छ । एउटा क्षेत्रमा महतले टिकट पाएपछि अर्काे क्षेत्र केसीले पाउने काँग्रेस नुवाकोट भित्र चर्चा छ । तर त्यस क्षेत्रको टिकटका लागि सांसद समेत रहेका बहादुरसिंह लामा तामाङले पनि अडान लिईरहेपछि केसीलाई अप्ठायारो परेको छ । तामाङले अर्जुननरसिंह केसी समानुपातिकमा बसेर आफुलाई टिकट दिनुपर्ने वताईरहेका छन् ।
तामाङले जति दावी गरेपनि अर्के क्षेत्रमा महतले पाएपछि उक्त क्षेत्रमा अर्जुननरसिंह केसीले नै टिकट पाउने एक काँग्रेस नेताले अनुमान गरेका छन् । उक्त क्षेत्रमा माओवादी र एमालेका तर्फवाट भने करिव विवाद रहित उम्मेदवार छन् । एमालेले पूर्व सांसद समेत रहेका महेन्द्रवहादुर पाण्डेलाई २ नम्वर क्षेत्रवाट उठाउने भएको छ । त्यहा माओवादी केन्द्रले भने जिल्ला संयोजक हिरानाथ खतिवडालाई उठाउने भएको छ । जिल्ला इन्चार्ज समेत रहेका विमला सुवेदीले आफु समानुपातिकमा वस्ने बताएपछि खतिवडाका लागि टिकट मिलेको हो ।
माओवादीका खतिवडा पहिलो पटक निर्वाचनमा होमिएका छन् । विदुर नगरपालिका, वेल्कोटगढी नगरपालिका पनि उक्त निर्वाच्न क्षेत्रमा नै पर्ने भएकोले उत्तः क्षेत्रमा एमाले बलियो देखिएको छ । भर्खरै सम्पन्न स्थानिय तह चुनावमा एमालेले यी दुवै नगरपालिका जितेका कारण एमालेमा टिकटका लागि महेन्द्रबहादुर पाण्डेनै लालयित देखिएका हुन् ।
काँग्रेसभित्र आन्तरिक असन्तुलनको रहेकोले काँग्रेसलाई उक्त क्षेत्रमा कमजोर रहेको अनुमान गरिएको छ ।
यसै बीच, मुख्य ठुला तीन वटै दललाई प्रदेश सभाको उम्मेदवार कसलाई अघि सार्ने भन्ने समस्या देखिएको छ । लामो समय पछि हुन लागेको निर्वाचनका कारण सबै पार्टी पुराना कार्यकर्ताहरुको व्यवस्थापन जरुरी बनेको छ । जिल्लाबाट प्रदेशमा प्रतिनिधित्व गर्नेमा युवा पुस्तालाई अघि सार्नुृ पर्ने साझा माग भने सबै पार्टीमा देखिएको छ । नेपाली काँग्रेस, नेकपा एमाले र माओवादी केन्द्रमा नै युवालाई टिकट लिनका लागि लविङ्ग सुरु भएको छ ।
काँग्रेस भित्र क्षेत्र नंं २ को २ मा महाधिवेशन प्रतिनिधि श्रीराम श्रेष्ठको चर्चा सुरु भएको छ । काँग्रेसले महासमिति, महाधिवेशन र जिल्ला कार्य समितिको पदाधिकारीहरुलाई टिकट लिनको लागि प्राथमिकतामा राखेपछि श्रेष्ठको चर्चा सुरु भएको हो । उनको क्षेत्रमा २ जना महाधिवेशन सदस्य र महासमिति सदस्य १ सदस्य रहेकोमा अन्य दुई जनाले उनलाई अगाडी सार्ने भएका छन् । क्षेत्र नं. २ को प्रदेश नंं १ मा श्रीराम श्रेष्ठको सम्भावना बलियो रहेको बताइएको छ ।
उता, माओवादी केन्द्रबाट सोही निर्वाचन क्षेत्रमा प्रदेश सभाका लागि नवराज ढुङ्गाना विश्वासको सम्भावना बलियो देखिएको छ । वाइसिएल केन्द्रिय सदस्य समेत रहेको पुराना माओवादी कार्यकता विश्वास प्रचण्डका निकट रहेका छन् ।
संघीय संसदका लागि करिव अनौपचारिक रुपमा तीन वटै दलले उम्मेदवारीको टुंगो नै लगाईसकेका छन् । तर उक्त नामलाई माओवादी केन्द्र बाहेकका दलले सार्वजनिक गरेको छैन । साथै, प्रदेश सभाका लागि भने तीन वटै दलामा आकांक्षी बढी रहेका कारण सबै दललाई उम्मेदवार टुंगो लगाउन मुश्किल पर्ने देखिएको छ ।
संघीय संसद र प्रदेश सभाको निर्वाचन एकै पटक हुने भएपछि संघीय संसदमा निर्वाचन लडन चाहने नेताहरुले प्रदेश सभामा आफु अनुकुल सहज हुने, पैसा खर्च गर्न सक्ने नेताहरुलाई टिकट दिलाउन लविङ गरिरहेका छन् । संघीय संसदका लागि यस अगाडी तीन वटा निर्वाचन क्षेत्र रहेको नुवाकोटमा अब दुई वटा मात्र निर्वाचन क्षेत्र रहेको छ ।